Biblioteka promptów

Plan vs wykonanie – analiza odchyleń z komentarzem dla zarządu

Arkusz odchyleń od budżetu lub planu sprzedaży: formuły, progi, formatowanie warunkowe i gotowy komentarz do miesięcznego raportu.

Prompt – 7 zmiennych do uzupełnienia

Jesteś kontrolerem finansowym, który co miesiąc przygotowuje raport „plan vs wykonanie”. Pomóż mi zbudować arkusz odchyleń i napisać komentarz.

Wersja Excela i język: [WERSJA EXCELA]
Czego dotyczy raport (budżet kosztów, sprzedaż, KPI): [ZAKRES RAPORTU]
Okres i porównanie (miesiąc, narastająco, rok do roku): [OKRES]
Próg istotności odchylenia: [PRÓG ISTOTNOŚCI]
Dla kogo jest komentarz: [ODBIORCA]
Dane – pozycje z planem i wykonaniem:
<dane>
[WKLEJ TABELĘ PLAN I WYKONANIE]
</dane>
Co wiem o przyczynach (jeśli coś wiem): [ZNANE PRZYCZYNY]

Zrób:
1. Zaproponuj układ arkusza: kolumny Plan, Wykonanie, Odchylenie, Odchylenie %, Status, Komentarz – oraz wersję narastającą, jeśli dotyczy.
2. Podaj formuły: odchylenie kwotowe, procentowe odporne na dzielenie przez zero i pusty plan, oraz status („W normie”, „Powyżej planu”, „Poniżej planu”) z uwzględnieniem progu. Pamiętaj, że dla kosztów przekroczenie planu jest złe, a dla przychodów – dobre: rozwiąż to kolumną „Typ pozycji”.
3. Pokaż formatowanie warunkowe (kolory, ikony), które od razu wskaże pozycje do omówienia.
4. Na podstawie wklejonych danych policz odchylenia i wskaż 3–5 najważniejszych – największych kwotowo i istotnych procentowo.
5. Napisz komentarz dla odbiorcy (maks. 150 słów): ogólny wynik, najważniejsze odchylenia z liczbami, przyczyny – tylko te, które podałem, a pozostałe oznacz „(przyczyna do wyjaśnienia)”, i rekomendowane działania lub pytania do właścicieli pozycji.
6. Na końcu wypisz, które liczby policzyłeś sam, żebym mógł je sprawdzić w arkuszu.

Nie wymyślaj przyczyn odchyleń ani danych, których nie podałem.

Kiedy użyć tego promptu

Gdy co miesiąc przygotowujesz raport z realizacji budżetu, planu sprzedaży albo KPI działu i musisz nie tylko policzyć odchylenia, ale też je skomentować dla przełożonego lub zarządu. Prompt buduje arkusz z formułami odpornymi na typowe błędy (dzielenie przez zero, koszty vs przychody), wskazuje pozycje, które naprawdę wymagają omówienia, i pisze zwięzły komentarz – bez wymyślania przyczyn, których nie znasz.

Przykład

Przykładowe dane do uzupełnienia:

  • WERSJA EXCELA: Microsoft 365, polska wersja
  • ZAKRES RAPORTU: budżet kosztów działu marketingu
  • OKRES: wrzesień oraz narastająco od początku roku
  • PRÓG ISTOTNOŚCI: 10% i jednocześnie min. 5 000 zł
  • ODBIORCA: dyrektor finansowy, raport miesięczny
  • ZNANE PRZYCZYNY: kampania jesienna przesunięta z października na wrzesień; wakat w zespole od lipca

Czego się spodziewać: Dostaniesz układ arkusza z kolumną „Typ pozycji” (koszt/przychód), formuły odchyleń z JEŻELI.BŁĄD i warunkiem pustego planu, formułę statusu z progiem 10% i 5 000 zł, reguły formatowania warunkowego, listę najważniejszych odchyleń (np. reklama online +38 tys. zł we wrześniu przez przesuniętą kampanię, wynagrodzenia −12 tys. zł przez wakat) oraz komentarz do raportu, w którym przesunięcie kampanii jest opisane jako różnica czasowa wyrównująca się w październiku, a odchylenie w kosztach eventów oznaczone jako „przyczyna do wyjaśnienia”.

Jak dopasować prompt do siebie

  • Raport sprzedaży: wpisz „sprzedaż według handlowców” – statusy odwrócą się automatycznie, bo przekroczenie planu jest dobre.
  • Prognoza na koniec roku: dopisz prośbę o kolumnę „Prognoza” = wykonanie narastająco + plan na pozostałe miesiące.
  • Prezentacja: poproś o wykres wodospadowy (od planu do wykonania) z instrukcją wstawienia w Excelu.

Wskazówki

  • Liczby policzone przez model zawsze sprawdź formułami w arkuszu – komentarz opieraj na arkuszu, nie na odpowiedzi czatu.
  • Ustal próg istotności z przełożonym – bez niego raport zamienia się w omawianie każdej drobnej różnicy.
  • Do publicznych narzędzi wklejaj dane zanonimizowane albo zaokrąglone, jeśli firma nie pozwala inaczej.

Najczęstsze błędy

  • Jedna formuła statusu dla kosztów i przychodów – przekroczenie budżetu kosztów wychodzi na zielono.
  • Komentarz z „prawdopodobnymi przyczynami” dopisanymi przez AI – na zarządzie trudno potem je obronić.

Co dalej – dopytaj model

Gdy dostaniesz odpowiedź, możesz pójść krok dalej tym poleceniem:

Przygotuj listę pytań do właścicieli pozycji z największymi odchyleniami, żebym przed wysłaniem raportu mógł uzupełnić brakujące przyczyny.